Stal nierdzewna kojarzy się z trwałością i odpornością na korozję. Dlatego pojawienie się rudych śladów na nowym elemencie często budzi podejrzenie, że dostarczono niewłaściwy materiał.

Nie zawsze jest to jednak problem samego gatunku. Nalot może powstać wskutek zanieczyszczenia powierzchni cząstkami żelaza, niewłaściwego czyszczenia albo pracy w środowisku, do którego materiał nie został dobrany. Zanieczyszczenia żelazem mogą rdzewieć na powierzchni, a w niektórych warunkach przyczyniać się również do lokalnego uszkodzenia warstwy ochronnej stali nierdzewnej.

Skąd bierze się odporność stali nierdzewnej?

Odporność stali nierdzewnej wiąże się z cienką warstwą pasywną powstającą na jej powierzchni. Chrom odgrywa istotną rolę w stabilności tej warstwy, a skład stopu wpływa na odporność materiału w określonym środowisku.

Nie oznacza to pełnej niewrażliwości na otoczenie. Chlorki, szczeliny, osady i nieodpowiednie warunki eksploatacji mogą sprzyjać różnym formom korozji, również w stalach nierdzewnych.

Dlatego oceniając problem, trzeba przyjrzeć się zarówno materiałowi, jak i temu, co działo się z nim podczas transportu, obróbki, montażu i użytkowania.

1. Zanieczyszczenie stalą węglową

Jedną z przyczyn rudych śladów są drobiny żelaza pochodzące z innych materiałów. Mogą trafić na powierzchnię podczas szlifowania, cięcia lub wiercenia stali węglowej w pobliżu elementów nierdzewnych. Źródłem zanieczyszczeń bywają także narzędzia i elementy konstrukcyjne mające kontakt z materiałem.

Ryzyko pojawia się między innymi wtedy, gdy:

• ta sama szczotka jest używana do stali węglowej i nierdzewnej;
• materiał leży w miejscu zanieczyszczonym opiłkami;
• w pobliżu prowadzone jest szlifowanie stali węglowej;
• podczas obróbki wykorzystywane są zabrudzone materiały ścierne.

Rdzawy ślad może więc pochodzić początkowo od obcej cząstki znajdującej się na powierzchni. Nie powinno się go jednak ignorować — zanieczyszczenia wymagają usunięcia odpowiednią metodą.

2. Narzędzia nieprzeznaczone do stali nierdzewnej

Zwykła stalowa szczotka lub wełna stalowa może pozostawić na powierzchni cząstki powodujące późniejsze rdzewienie. Takie narzędzia nie powinny być używane do czyszczenia stali nierdzewnej.

Podobna zasada dotyczy materiałów ściernych. Do obróbki należy stosować czyste narzędzia i materiały wolne od zanieczyszczeń żelazem. W praktyce warto wydzielić wyposażenie przeznaczone wyłącznie do pracy ze stalą nierdzewną.

3. Kontakt z solą i chlorkami

Stal nierdzewna nie jest automatycznie odporna na każde zasolone środowisko. Chlorki mogą sprzyjać korozji wżerowej i szczelinowej, a odporność różni się pomiędzy gatunkami.

Dotyczy to między innymi elementów mających kontakt z solą drogową lub aerozolem morskim. W takich zastosowaniach trzeba uwzględnić odpowiedni gatunek, stan powierzchni i warunki utrzymania. Stale zawierające molibden, takie jak 316, mają wyższą odporność na oddziaływanie chlorków niż 304, ale również nie są odporne bezwarunkowo.

Jeżeli nalot regularnie wraca pomimo właściwego czyszczenia, warto sprawdzić, czy materiał odpowiada rzeczywistemu środowisku pracy.

4. Nieodpowiednie środki czyszczące

Nie każdy preparat do metalu nadaje się do stali nierdzewnej. Szczególnej ostrożności wymagają środki zawierające chlorki, zwłaszcza kwas solny, oraz wybielacze na bazie podchlorynów. W zaleceniach dotyczących czyszczenia stali nierdzewnej wymieniane są jako preparaty, których należy unikać.

Przed użyciem środka sprawdź jego przeznaczenie i instrukcję producenta. Nie mieszaj preparatów i nie zwiększaj samodzielnie ich stężenia.

W przypadku przypadkowego kontaktu powierzchni z nieodpowiednim preparatem zalecane jest niezwłoczne obfite spłukanie świeżą wodą, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa określonych dla danego środka.

Jak ograniczyć ryzyko powstawania nalotów?

Zapobieganie zaczyna się jeszcze przed montażem. Materiał powinien być przechowywany w czystym miejscu, oddzielnie od stali węglowej i poza obszarem jej obróbki. Należy również unikać bezpośredniego kontaktu, który może powodować przenoszenie zanieczyszczeń.

Warto przyjąć kilka zasad:

• wydzielić narzędzia do stali nierdzewnej;
• chronić materiał przed pyłem ze szlifowania stali węglowej;
• utrzymywać czyste stanowiska i powierzchnie kontaktowe;
• stosować odpowiednie środki czyszczące;
• usuwać zanieczyszczenia, zamiast pozostawiać je do kolejnego przeglądu.

Co zrobić, gdy rdzawy nalot już się pojawił?

Nie zaczynaj od agresywnego szlifowania ani przypadkowego preparatu. Najpierw ustal, czy problem dotyczy zabrudzenia powierzchni, zanieczyszczenia żelazem czy uszkodzenia korozyjnego.

Do rutynowego czyszczenia stosuj metody odpowiednie dla danego wykończenia i zalecane przez producenta elementu lub środka. Usuwanie zanieczyszczeń żelazem, trawienie i pasywacja mogą wymagać specjalistycznych procedur — nie należy traktować ich jak zwykłego mycia.

Jeżeli widoczne są zagłębienia, problem powraca albo element pracuje w wymagających warunkach, potrzebna jest ocena przyczyny. Samo usunięcie koloru nalotu nie potwierdza, że problem został rozwiązany.

Dobry materiał potrzebuje właściwego traktowania

O trwałości stali nierdzewnej decyduje połączenie odpowiedniego gatunku, prawidłowego wykonania i właściwej eksploatacji. Zaniedbanie któregokolwiek z tych etapów może prowadzić do problemów, których nie rozwiąże samo zastosowanie droższego materiału.

Planując zakup, opisz więc nie tylko wymiary i ilość, ale także warunki pracy oraz wymagania dotyczące powierzchni. ELKA Steel oferuje wsparcie w doborze materiału do zastosowania i wymagań zamówienia.